«Μη μιλάς έτσι γρήγορα, πάρε ανάσα… γλιστρίδα έφαγες;» μου έλεγε ο μπαμπάς μου όταν, με μεγάλη λαχτάρα, προσπαθούσα να περιγράψω κάτι που με εντυπωσίασε όπως ένα έργο, ένα βιβλίο, μια εκδρομή, ένα ταξίδι. 

Έκφραση που χρησιμοποιούσαν οι παλαιότεροι αλλά και οι νεώτεροι. Η γλιστρίδα* είναι ένα χορταράκι που φυτρώνει, έτσι από μόνο του, στις γλάστρες και τους λαχανόκηπους, είναι καταπράσινο, τρυφερό και πικάντικο και ελαφρά πιπεράτο, που τρώγεται, συνήθως, ωμό, στις φρέσκες σαλάτες — ταιριάζει τρελά με την καλοκαιρινή τομάτα — αλλά και που καψαλίζεται για να συνοδέψει βραστά χόρτα για σαλάτα ή μαζί με τα χόρτα που βάζουμε στις πίτες.

Η μαμά μου, έμαθε την γλιστρίδα από την γιαγιά Εριέττα.  Την Ελληνίδα γιαγιά που χήρεψε νωρίς, και, που για να μεγαλώσει 3 αγόρια και ένα κορίτσι, βασανίστηκε αρκετά. Στόχος και μέλημα της ήταν να υπάρχει πάντα φαγητό στο τραπέζι που να φτουράει γιατί τα αγόρια της (κυρίως) τρεις πανύψηλοι λεβέντες μέχρι εκεί πάνω, και πάνω στην εφηβεία, που να τα χορτάσεις!!!

Η γλιστρίδα, υπήρχε σε μεγάλη αφθονία στην Αλεξάνδρεια όπου ζούσε.  Συχνά την έκανε γιαχνί με κοτόπουλο ή κρέας αλλά πιο συχνά έκανε ένα δικό της gratin, τα ζεστά καλοκαίρια που έψαχνε κάτι δροσιστικό και χορταστικό να φτιάξει.  Αφού, λοιπόν, έβραζε λίγο την γλιστρίδα σε ζεστό, αλατισμένο νερό να μαλακώσει και να ξεπικρίσει, λίγο, χτυπούσε 3-4 αβγά και κάμποσα τριμμένα τυριά (ότι είχε στο ψυγείο) έβαζε αλάτι και πιπέρι, ανακάτευε με την βρασμένη γλιστρίδα σε ένα ταψί και τα έχωνε στο φούρνο.  Κάτι σαν την χορτο-τυρόπιτα της τεμπέλας.  Αφού γινόταν ρόδινη και τραγανή η επιφάνεια την έβγαζε από το φούρνο, και, μέχρι να κρυώσει λίγο ετοίμαζε μια υπέροχη σάλτσα από γιαούρτι που έριχνε από πάνω.  Μεγάλα κομμάτια, χορταστικά και μυρωδάτα με δροσερό γιαούρτι και φρέσκο ψωμάκι ήταν ένα υπέροχο καλοκαιρινό γεύμα για την οικογένεια που στοίχιζε ελάχιστα.   Έτσι και η μαμά, όποτε έβρισκε γλιστρίδα μας έφτιαχνε ένα τέτοιο ταψί στο σπίτι και θυμάμαι μας άρεσε πολύ.

Μάλιστα, θυμάμαι, όταν είχα πρωτοπαντρευτεί, πήγαινα σε μια λαϊκή κάθε Σάββατο στην Πανόρμου.  Εκεί, μια γιαγιά που είχε διάφορα μυρωδικά και βότανα — μαϊντανό, ρίγανη, άνηθο, σέλινο — για 3-4 εβδομάδες κάθε καλοκαίρι, έβαζε, στον μικρό της πάγκο και μπόλικα ματσάκια γλιστρίδα.  Την πρώτη φορά που την εντόπισα τα αγόρασα όλα (7-8 ήτανε, κομμένα από ένα μικρό λαχανόκηπο που είχε έξω από τα Μέγαρα!).  Της έκανε εντύπωση που πήρα τόσα πολλά και φυσικά με ρώτησε: «τι θα την κάνεις τόση γλιστρίδα, κοπέλα μου;» μέχρι να της πω όλη τη συνταγή είχε μαζευτεί η μισή λαϊκή και έμαθε την συνταγή αυτή.  Από τότε, και για αρκετά χρόνια, η γιαγιά περίμενε, όχι μόνο εμένα, αλλά και 3-4 ακόμα πελάτισσες που είχαν δοκιμάσει τη συνταγή και τους άρεσε.  Όχι μόνο της έκανα σεφτέ αλλά φρόντιζε να έχει περισσότερη γλιστρίδα στον πάγκο της κάθε Σάββατο που ερχόταν.

Η ίδια συνταγή γίνεται τέλεια με κολοκύθια (κυρίως την ψίχα που βγάζεις όταν κάνεις γεμιστά) και με ότι άλλο πράσινο χόρτο σου αρέσει και θέλεις, δοκίμασε και θα δεις. Μπορεί δε να αποτελέσει ένα κυρίως πιάτο ή να είναι συνοδευτικό μαζί με κάτι άλλο που θα φτιάξεις (κοτόπουλο, κρέας ή ψάρι).

Χρειάζεσαι για ένα κανονικό μακρόστενο pyrex ή στρογγυλό ταψάκι ή ταρτιέρα (το μέγεθος που κάνεις τις πίτες και τις τάρτες σου:

Υλικά:

  • 4-5 ματσάκια γλιστρίδα (1 με 1 ½ κιλό)
  • 4 μεγάλα αβγά
  • 400 γρ. τυρί τριμμένο (ότι σου αρέσει)
  • 100 γρ. κρέμα γάλακτος (προαιρετικά)
  • Αλάτι-Πιπέρι
  • 250 γρ. γιαούρτι (καλύτερα στραγγιστό)
  • 3-4 κ.σ. νερό παγωμένο
  • Αλάτι-Πιπέρι
  • 1 κ.σ. τριμμένο δυόσμο (και παραπάνω αν σου αρέσει)

Διαδικασία:

  1. Αφού καθαρίσεις την γλιστρίδα καλά (ξεχωρίζεις τα φύλλα και κρατάς μόνο το επάνω μέρος από το κοτσάνι εκτός και αν είναι πολύ τρυφερό), την πλένεις και την ζεματίζεις σε αλατισμένο νερό 3-4 λεπτά, μέχρι να μαλακώσει.
  2. Αφού την σουρώσεις την κόβεις λίγο (αν τα κοτσάνια είναι μεγάλα) και αφήνεις στην άκρη να στραγγίξει.  Στη συνέχεια την στρώνεις σε ένα ταψί που έχεις αλείψει με λίγο λάδι.
  3. Προθερμαίνεις το φούρνο στους 180°C.
  4. Σε ένα μπολ χτυπάς καλά τα αβγά, προσθέτεις το τριμμένο τυρί, αλατοπιπερώνεις, δοκιμάζεις και χτυπάς καλά μέχρι να ενοποιηθούν τα υλικά.
    • Αν δεις ότι είναι πολύ πηχτό το μείγμα σου (μπορεί να συμβεί αν τα αβγά δεν είναι πολύ μεγάλα ή αρκετά υγρά) προσθέτεις λίγο γάλα ή λίγη κρέμα γάλακτος ή ακόμη ένα αβγό
  5. Αδειάζεις το μείγμα πάνω από την γλιστρίδα, το απλώνεις να πάει παντού, πασπαλίζεις με λίγο τριμμένο τυρί και φουρνίζεις για 25-30 λεπτά (μέχρι να ροδίσει και να τραγανίσει η επιφάνεια.
  6. Όσο να κρυώσει η γλιστρίδα αδειάζεις το γιαούρτι σε ένα μπολ, ανακατεύεις με το κρύο νερό μέχρι να πάρει τη μορφή πηχτής σάλτσας, αλατοπιπερώνεις, προσθέτεις τον δυόσμο και ανακατεύεις. Σιγά-σιγά το νερό. Θα βάλεις όσο χρειασθεί, αν χρειάζεται θα βάλεις και λίγο ακόμα μέχρι να γίνει τόσο υδαρές όσο θέλεις.
  7. Σερβίρεις βάζοντας από ένα κομμάτι σε κάθε πιάτο που θα περιχύσεις με λίγη sauce γιαουρτιού και θα συνοδέψεις με φρέσκο ψωμάκι.

*Αντράκλα ή γλιστρίδα

(Portulaca oleracea-Πορτουλάκη η λαχανώδης)

Portulaca oleracea MHNT.jpg

Η Αντράκλα ή ανδράχλη ή γλυστρίδα (επιστ. Ανδράχνη η ολησθηρίς, Πορτουλάκη η λαχανώδης, στα λατινικά Portulaca oleracea) είναι είδος του γένους Πορτουλάκη. Είναι γνωστό σαλατικό που φύεται άφθονα, χωρίς ιδιαίτερη καλλιέργεια κυρίως σε λαχανόκηπους. Στην Ελλάδα, σε πολλά μέρη, εκτός από τις παραπάνω ονομασίες λέγεται και αντραχλίδα ή σκλιμίτσα ή χοιροβότανο ή τρευλό ή και γλυστιρίδα.

Χρήση

Αντράκλα σε σαλάτα.

Χρησιμοποιείται σε σαλάτες ως δροσιστικό και θεωρείται, ως βότανο, κατάλληλο καθαρτικό του αίματος, καθώς επίσης και διουρητικό. Πολλές φορές καθίσταται ενοχλητικό στους λαχανόκηπους λόγω της αφθονίας του όπου η εκρίζωσή του θα πρέπει να γίνει πριν ανθίσει και «σποριάσει» που ομολογουμένως οι σπόροι του είναι πολυπληθείς και πολύ μικροί. Επίσης ένα είδος αντράκλας καλλιεργείται ιδιαίτερα ως καλλωπιστικό φυτό επειδή είναι ανθισμένο όλο το καλοκαίρι. Σημειώνεται επίσης ότι στην Ινδία είδος αντράκλας χρησιμοποιείται για επούλωση επίπονων πληγών.

Άλλα είδη

Πολλοί αντιπρόσωποι της οικογένειας των πορτουλακοειδών καλλιεργούνται ως διακοσμητικά, όπως η Πορτουλάκη η μεγανθής (Portulaca grandiflora) που είναι και αυτή μονοετής πόα με ωραία άνθη διαφόρων χρωμάτων που καλλιεργείται και στην Ελλάδα.

Λαογραφία

Σε πολλά μέρη της Ελλάδας αν κάποιος μιλά γρήγορα και συνέχεια, οι συνομιλητές του να τον παρατηρούν με την ερωτηματική φράση: «γλυστρίδα έφαγες;«, σύμφωνα με τη λαϊκή δοξασία ότι η κατανάλωση αντράκλας επιφέρει ευφράδεια και ταχύτητα λόγου.

 

Advertisements